Berkay YILDIZ/SAMSUN, (DHA)- SAMSUN Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) İletişim Fakültesi Gazetecilik Kısmı Arş. Gör. Dr. Özlem Delal Abanoz, basında birden fazla vakit sansasyonel bir lisan tercih edildiğini ve bireylerin kriminalize edildiğini belirterek, “Ancak bu yaklaşım hastalara büyük zarar vermektedir. Çünkü insanlar yargılanmamak, ötekileştirilmemek için bağımlılıklarını gizlemekte, tedavi arayışından uzaklaşmaktadır” dedi.
Samsun İl Sağlık Müdürlüğü Eğitim Salonu’nda, OMÜ İletişim Fakültesi Gazetecilik Kısmı Arş. Gör. Dr. Özlem Delal Abanoz tarafından ‘Bağımlılıkla Mücadelede Basının Rolü’ bahisli sunum yapıldı. Husus kullanımıyla ilgili haberlerde kullanılan etkileyici sözlerin hastalara önemli ziyanlar verdiğini vurgulayan Abanoz, “Bağımlılıkla uğraşta basının rolü son derece değerlidir. Haber lisanı deyip geçiyoruz ancak aslında bu lisan dünyayı şekillendiren güçlü bir araçtır. Haberlerde kullandığımız sözler ve sözler birden fazla vakit damgalayıcı ya da ayrıştırıcı olabilir. Bu durum da bağımlı bireylerin yardım arama süreçlerini zorlaştırmaktadır. Dünya genelinde bu bahse dikkat çekilmekte ve Türkiye’de de Sağlık Bakanlığı çeşitli önlemler almaktadır. Bu açıdan, bu alanda verilen eğitimler büyük önem taşımaktadır” diye konuştu.
‘’UYUŞTURUCU BAĞIMLISI’ İFADESİ YERİNE ‘MADDE KULLANIM BOZUKLUĞU OLAN KİŞİ’ TANIMI DAHA DOĞRU’
Madde bağımlısı hastaların etkilendiği kelimeleri örneklendiren Abanoz, “Örneğin, ‘uyuşturucu bağımlısı’ ifadesi ayrıştırıcıdır. Bunun yerine ‘madde kullanım bozukluğu olan kişi’ tanımı daha doğru bir yaklaşım olacaktır. Benzer şekilde, ‘esrarkeş’ üzere sözler de son derece yargılayıcıdır. Bu usul bir lisan, bireylerin yardım aramasını güçleştirmekte ve onları daha fazla gizlenmeye itmektedir. Bilhassa bayanlar, toplumda anne ve eş kimlikleri üzerinden daha fazla yargılandıkları için damgalanma riskiyle daha çok karşılaşmaktadır. Bu nedenle kullanılan lisana çok daha hassas yaklaşmamız gerekmektedir. Basında birçok vakit sansasyonel bir lisan tercih edilmektedir. Daha çok okunmak, daha fazla tıklanmak ya da reyting almak ismine damgalayıcı tabirler kullanılabilmektedir. Fakat bu yaklaşım büyük ziyan vermektedir. Zira beşerler yargılanmamak, ötekileştirilmemek için bağımlılıklarını gizlemekte, tedavi arayışından uzaklaşmaktadır. Halbuki bağımlılık bir kusur ya da ahlaki zayıflık değil, tedavi edilebilir bir hastalıktır. Obeziteyi nasıl bir sıhhat sorunu olarak kabul ediyorsak, bağımlılığı da tıpkı formda ele almamız gerekir” dedi.
‘BAĞIMLILIK BİR SAĞLIK SORUNUDUR’
Dr. Abanoz, “Ne yazık ki bağımlılıkla ilgili haberler çoklukla hata sayfalarında yer bulmaktadır. ‘Bağımlı annesini öldürdü’, ‘bağımlı soygun yaptı’ üzere başlıklarla hatayla ilişkilendirilmekte, bireyler kriminalize edilmektedir. Meğer bağımlılık bir sıhhat problemidir. Bunu bu biçimde sunduğumuzda hem toplumda gerçek bir algı oluşur hem de bireylerin tedaviye yönelme ihtimali artar. Zira bağımlılık yalnızca bireyi değil, ailesini, etrafını ve tüm toplumu etkileyen bir sıkıntıdır. Haberciler olarak yapmamız gereken, lisanı dönüştürmek ve yargılayıcı değil, beşere odaklanan bir anlatım tercih etmektir. Haberlerde bağımlılığın tedavi edilebilir bir hastalık olduğu kesinlikle vurgulanmalıdır. ‘Tedavi şansı çok düşük’ üzere ümitsizlik aşılayan ifadelerdense, mevcut tedavi formüllerini, muvaffakiyet oranlarını ve bireylerin başvurabileceği kaynakları öne çıkarmalıyız. Yeşilay’ın çalışmaları ya da 191 Uyuşturucu İstişare Sınırı üzere hizmetler haberlere eklenmelidir. Böylelikle hem daha şuurlu bir kamuoyu oluşur hem de bağımlılıkla uğraşta daha olumlu sonuçlar alınabilir” diye konuştu. (DHA)
